Skip to main content
OCLC Support

Persoonsnameningangen

Aanleiding

Tekst uit de voortgangsrapportage:

"1. Problemen van het MARC 21-formaat
b. De samenhang tussen het MARC 21-formaat en catalogiseerregels
Op allerlei plaatsen blijkt de structuur van het MARC 21-formaat nauw samen te hangen met de eigenaardigheden van AACR2 en moeilijk of niet te verenigen met de Nederlandse Regels voor de titelbeschrijving. Voorbeelden hiervan:

  • Structuur en interpunctie van de persoonsnameningangen wijken af van de FOBIDcatalogiseerregels, deel 3 (RT3).
  • Van RT3 afwijkende behandeling van voorvoegsels, vaste en losse toevoegingen, oude en buitenlandse namen.”

Persoonsnameningangen

Problematiek

Structuur en interpunctie van de persoonsnameningangen van MARC 21 hangen nauw samen met AACR2 en RDA. Dat geldt met name voor de wijze van behandelen van vaste en losse toevoegingen. Een en ander wijkt aanzienlijk af van RT3.

Structuur en interpunctie
De omschrijving van $c van tags X00 luidt: Titles and words associated with a name.
In de nadere toelichting wordt het volgende geformuleerd:
Includes qualifying information such as:

  • titles designating rank, office, or nobility, e.g., Sir
  • terms of address, e.g., Mrs.
  • initials of an academic degree or denoting membership in an organization, e.g., F.L.A.
  • a roman numeral used with a surname
  • other words or phrases associated with the name, e.g., clockmaker, Saint.

RT3, par. V 6 maakt bij persoonsnamen waarbij de voorna(a)m(en) in de ingang voorop staan (namen die geen achternaam bevatten), onderscheid tussen vaste toevoegingen en vrije toevoegingen. Uit de voorbeelden in de LC-MARC 21-tabel blijkt dat deze zonder onderscheid in $c opgenomen worden. Dat komt overeen met AACR2, 22.8.A1 en 22.16. AACR2 kent het onderscheid tussen vaste en vrije toevoegingen niet (met uitzondering van patronimica (22.8B) en vorstennamen (22.8c) (een vaste toevoeging die met een nummer begint, komt in $b). De tekst van $c wordt van het voorafgaande subveld gescheiden door een komma. RT3 laat een vaste toevoeging zonder interpunctie volgen op de voorna(a)m(en) en zet een vrije toevoeging tussen ( ). Het onderscheid tussen vaste toevoegingen en vrije toevoegingen is relevant voor indexering en sortering.

Voorbeelden

MARC 21 AACR2/RDA RT3
100 0#$aJohn,$cthe Baptist, Saint. John, the Baptist, Saint Johannes de Doper
100 0#$aFrancis,$cof Assisi, Saint. Francis, of Assisi, Saint Franciscus van Assisi
100 0#$aClovis,$cKing of the Franks. Clovis, King of the Franks Chlodovech (koning van de Franken)
100 0#$aAlexander,$cAphro disiensis. Alexander, Aphrodisiensis Alexander Aphrodisiensis
100 0#$aAmbrosius,$cBrother. Ambrosius, Brother Ambrosius (Broeder)
100 0#$aAmbrosius,$cCamal dulensis. Ambrosius, Camaldulensis Ambrosius Camaldulensis
100 0#$aFrederick$bII,$cKing of Prussia. Frederick II, King of Prussia Friedrich II (koning van Pruisen)

Opmerking: Het gebruik van de komma voor de scheiding tussen naam en toevoeging is ongelukkig en verwarrend, omdat de komma ook gebruikt wordt voor de inversie bij namen waarbij de achternaam voorop staat in de ingang.

Ook de voorgeschreven interpunctie die voorafgaat aan $d, toegevoegde leefjaren, hangt samen met AACR2/RDA en wijkt af van RT3.

Voorbeelden

MARC 21 AACR2/RDA RT3
100 1#$aSmith, John, $d1837- 1896. Smith, John, 1837-1896 Smith, John (1837-1896)
100 0#$aJohn$bII Comnenus,$cEmperor of the East,$d1088-1143. John II Comnenus, Emperor of the East, 1088-1143 Johannes II Comnenus (keizer van het Oosten ; 1088-1143)

Hetzelfde geldt voor $e, de rolaanduiding.

Voorbeeld

MARC 21 AACR2/RDA RT3
700 1#$aSmith, Elsie,$d 1900- 1945,$eillustrator. Smith, Elsie, 1900-1945, illustrator Smith, Elsie (1900-1945)

In de voorbeelden die aangetroffen worden in de LC-MARC 21-tabel komen nog veel meer afwijkingen van RT3 aan het licht die samenhangen met AACR2/RDA, maar die hebben geen relatie met de MARC-structuur als zodanig (b.v. naamsvormen van niet-westerse personen en personen uit Klassieke Oudheid en Middeleeuwen).

Overwegingen op basis van de boven weergegeven stand van zaken

  1. Het is de vraag of het subtiele onderscheid tussen vaste en vrije toevoegingen bij persoonsnameningangen op voornaam in het huidige digitale tijdperk nog veel betekenis heeft. Het is zelfs de vraag of de op dit onderscheid gebaseerde sortering en indexering veel toepassing gevonden heeft.
  2. De presentatie van toevoegingen, ook meervoudige, aan persoonsnamen in persoonsnameningangen volgens AACR2 en RDA, uitsluitend gescheiden door komma’s, is bepaald niet aantrekkelijk. Maar op basis van de afzonderlijke subvelden van de X00-tags van MARC 21 kunnen betere en duidelijkere presentaties in publiekspresentaties gerealiseerd worden. Het grootste struikelblok lijkt de presentatie van de vaste toevoeging, van de voorafgaande voorna(a)m(en) gescheiden door een komma, waar interpunctie ongewenst is.
  3. Gelet op het voornemen in Nederland over te gaan op RDA als komende internationale catalogiseerstandaard en op MARC 21 als nationaal en international uitwisselingsformaat, lijkt het onvermijdelijk ook de Nederlandse vormregels m.b.t. persoonsnameningangen daarmee in overeenstemming te brengen. Uitwisseling, matching en merging van records kunnen het niet SLIM 3.0 7 stellen zonder uniforme regels m.b.t. de vorm van ingangen en de uniforme onderbrenging van de naamselementen in de verschillende subvelden van de betrokken MARC-tags.
  4. Een levensgroot probleem voor de uitwisseling blijft echter het gebruik van uiteenlopende persoonsnamenthesauri. Maar dat verdient een afzonderlijke beschouwing.

Voorstellen

  • Voorgesteld wordt over te gaan op de RDA-regels voor persoonsnameningangen.
  • Voorgesteld wordt voor de aanpassing van bestaande bibliografische records en thesaurusrecords aan de RDA-regels de haalbaarheid van retrospectieve catalogusconversie te laten onderzoeken door OCLC en andere bestandsbeheerders.

Consequenties

  1. De Nederlandse titelbeschrijvers zullen moeten worden omgeschoold inzake de regels voor de persoonsnameningangen.
  2. In het GGC en andere catalogusbestanden zullen retrospectieve catalogusconversies moeten worden ondernomen1.
  3. Voor zover de in deze notitie geformuleerde voorstellen en consequenties betrekking hebben op catalogiseerregels, dienen ze te worden doorgegeven aan de Richtlijnenwerkgroep van het RDA-project.

 


1 De RT3-kolom uit par. 2.1 gaat er na aanpassing aan de RDA-regels, maar met behoud van de eigen catalogiseertaal en thesaurusvorm in de presentatie als volgt uitzien:

RT3
Johannes, de Doper
Franciscus, van Assisi
Chlodovech, koning van de Franken
Alexander, Aphrodisiensis
Ambrosius, Broeder
Ambrosius, Camaldulensis
Friedrich II, koning van Pruisen
Smith, John, 1837-1896
Johannes II Comnenus, keizer van het Oosten, 1088-1143
Smith, Elsie, 1900-1945, illustrator

 

  • Was this article helpful?